Türkiye’de vize veya vize muafiyeti süresinden daha uzun kalmak isteyen yabancıların ikamet izni alması gerekir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) farklı amaçlara yönelik ikamet izni türleri öngörür. Bunlar arasında en sık başvurulanı kısa dönem ikamet iznidir.
Kısa dönem ikamet izni hangi amaçlarla verilir?
Kanunda sayılan başlıca sebepler şunlardır:
- Bilimsel araştırma amacıyla gelenler,
- Türkiye’de taşınmazı bulunanlar,
- Ticari bağlantı veya iş kuracak olanlar,
- Hizmet içi eğitim programlarına katılacaklar,
- Eğitim veya öğrenci değişim programları kapsamında gelenler,
- Turizm amaçlı kalacak olanlar,
- Tedavi görecek olanlar (bulaşıcı hastalık hariç),
- Adli veya idari makamların talebi üzerine kalması gerekenler,
- Aile ikamet izninden geçiş yapanlar,
- Türkçe öğrenme kursuna katılacaklar,
- Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayıp mezuniyetten itibaren kanunda öngörülen süre içinde başvuranlar,
- Çalışma izni almaksızın belirli tutarda yatırım yapanlar ve bunların aileleri.
Genel şartlar
Kısa dönem ikamet izni başvurularında genel olarak şu şartlar aranır:
- Geçerli bir pasaport veya pasaport yerine geçen belge,
- Kalış süresini kapsayan sağlık sigortası,
- Türkiye’de kalınacak süre boyunca yeterli ve düzenli maddi imkân,
- Türkiye’de adres bilgisinin ve konaklama koşullarının belgelenmesi,
- Başvuru amacına ilişkin destekleyici belgeler (tapu, kira sözleşmesi, okul kaydı vb.),
- Talep hâlinde adli sicil kaydı.
Taşınmaz yoluyla ikamet izni
Türkiye’de taşınmaz sahibi olan yabancılar için kısa dönem ikamet izni verilebilir. Ancak bu amaçla yapılan başvurularda:
- Taşınmazın konut niteliğinde olması ve konut olarak kullanılması,
- Taşınmazın, büyükşehirlerde ve diğer illerde farklı belirlenen asgari değer şartını karşılaması,
- Taşınmazın bulunduğu mahallenin yabancıların ikamet kaydına kapalı olmaması
gerekir. Bazı mahalleler, yabancı nüfus oranının yüksek olması nedeniyle yeni ikamet kayıtlarına kapatılmıştır. Bu nedenle ikamet amacıyla taşınmaz alınmadan önce mahallenin durumu mutlaka kontrol edilmelidir.
Başvuru nasıl yapılır?
İlk başvurular, yabancının vize veya vize muafiyeti süresi sona ermeden yapılmalıdır. Başvuru, Göç İdaresi Başkanlığının çevrimiçi ikamet sistemi üzerinden yapılır ve sistemde belirlenen tarihte ilgili il göç idaresi müdürlüğüne belgelerle birlikte gidilir. Başvuru sonrasında verilen belge, karar sürecinde Türkiye’de yasal olarak bulunulduğunu gösterir.
İzin süresi
Kısa dönem ikamet izni, her defasında kanunda öngörülen azami süreyi aşmamak kaydıyla verilir. İzin süresi; başvuru amacına, sunulan belgelere ve idarenin takdirine göre belirlenir. Turizm amaçlı başvurularda birden fazla uzatma talebinde idare daha sıkı bir değerlendirme yapabilir.
Uzatma başvurusu
İkamet izninin uzatılması için başvuru, mevcut iznin süresi dolmadan önce, uygulamada kabul edilen süre içinde yapılmalıdır. Süresi geçtikten sonra yapılan başvurular reddedilebilir ve yabancı hakkında idari para cezası ile ileride giriş yasağı gibi yaptırımlar gündeme gelebilir. Uzatma başvurusu yapıldığında ve karar sürecinde yabancı Türkiye’de kalmaya devam edebilir.
İzin iptali ve ret
İkamet izni; şartların ortadan kalkması, sahte belge kullanılması, izin amacı dışında kalınması veya kanunda belirtilen süreleri aşan yurt dışı kalışlar gibi hallerde iptal edilebilir. Ret ve iptal kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır. Bu konuyu ikamet izni reddi yazımızda ayrıca ele aldık.
Uzun dönem ikamete geçiş
Türkiye’de kesintisiz sekiz yıl izinle ikamet etmiş yabancılar, kanundaki şartları taşımaları hâlinde uzun dönem ikamet iznine başvurabilir. Ancak öğrenci ikamet izni ile geçirilen süreler ve bazı ikamet türleri bu hesapta farklı değerlendirilir.
Kısa dönem ikamet izni başvurularında en sık yapılan hata, başvuru amacına uygun olmayan belgelerin sunulması ve sürelerin kaçırılmasıdır. Başvurudan önce amaca uygun belge seti hazırlanması, olumlu sonuç ihtimalini önemli ölçüde artırır.