Türk Vatandaşlığı Kanunu ve Uygulama Yönetmeliği, belirli tutarda yatırım yapan yabancılara istisnai yoldan Türk vatandaşlığı kazanma imkânı tanır. Bu yolların en çok tercih edileni, taşınmaz edinimi yoluyla vatandaşlıktır. Ancak her taşınmaz alımı vatandaşlık için uygun değildir; sürecin baştan doğru kurgulanması gerekir.
Temel şartlar
Taşınmaz yoluyla vatandaşlık başvurusu için güncel mevzuata göre aranan başlıca şartlar şunlardır:
- En az 400.000 ABD Doları veya karşılığı döviz ya da Türk lirası tutarında taşınmaz edinilmesi,
- Taşınmazın üç yıl süreyle satılmayacağına dair tapu kütüğüne şerh konulması,
- SPK lisanslı kuruluş tarafından hazırlanan değerleme raporu ile taşınmazın değerinin belgelenmesi,
- Satış bedelinin banka kanalıyla ödendiğinin ve dövizin bankaya satıldığının Döviz Alım Belgesi (DAB) ile ispatı.
Değerleme raporundaki değer ile tapuda beyan edilen satış bedelinin uyumlu olması ve her ikisinin de asgari tutarı karşılaması gerekir.
Taşınmazın uygunluğu
Vatandaşlık amaçlı alımlarda taşınmaz seçimi kritik öneme sahiptir:
- Birden fazla taşınmaz alınarak asgari tutar sağlanabilir.
- Kat irtifakı kurulmuş veya henüz tamamlanmamış projelerde, noterde düzenlenen satış vaadi sözleşmesi ile de başvuru yapılabilir; bu durumda bedelin peşin ödenmesi ve sözleşmenin tapuya şerh edilmesi gibi ek şartlar aranır.
- Daha önce vatandaşlık başvurusunda kullanılmış veya yabancılardan edinilmiş taşınmazlar bakımından getirilen sınırlamalar, alım öncesinde mutlaka kontrol edilmelidir.
- Taşınmaz üzerinde ipotek gibi takyidatlar bulunması, başvurunun uygunluğunu etkileyebilir.
Süreç adım adım
- Ön inceleme: Taşınmazın hukuki durumu ve vatandaşlık şartlarına uygunluğu incelenir.
- Değerleme raporu alınır.
- Ödeme: Bedel banka aracılığıyla ödenir ve DAB düzenlenir.
- Tapu devri: Satış işlemi tapuda gerçekleştirilir ve üç yıl satmama şerhi konulur.
- Uygunluk belgesi: Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünden yatırımın vatandaşlık şartlarına uygun olduğunu gösteren uygunluk belgesi alınır.
- İkamet izni: Yatırımcıya ve ailesine bu amaçla kısa dönem ikamet izni düzenlenir.
- Vatandaşlık başvurusu: Başvuru yetkili makama yapılır; güvenlik araştırması sonrasında İçişleri Bakanlığınca karar verilir.
Aile bireyleri
Başvuru sahibinin eşi ile ergin olmayan (18 yaşından küçük) veya bağımlı çocukları da aynı başvuru kapsamında Türk vatandaşlığı kazanabilir. Ergin çocukların ise ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Ret sebepleri
Vatandaşlık başvuruları, şartlar sağlansa dahi millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil eden bir durumun varlığı hâlinde reddedilebilir. Ayrıca belgelerdeki tutarsızlıklar, bedelin banka dışı kanallarla ödenmesi veya değerleme raporunun beyan edilen bedelle uyumsuz olması gibi sebepler de olumsuz sonuçlara yol açabilir. Ret kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır.
Üç yıllık süre sonrası
Üç yıllık satmama şerhinin süresi dolduktan sonra taşınmaz satılabilir. Vatandaşlık bu satıştan etkilenmez. Ancak şerh süresi içinde taşınmazın satılması veya devredilmesi mümkün değildir.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Asgari tutar ve usuller mevzuat değişiklikleriyle güncellenebilir; işlem tarihindeki kurallar esas alınmalıdır.
- Satıcı ile anlaşılan bedelin gerçek ve belgeli olması gerekir.
- Proje alımlarında yüklenicinin yetkisi, inşaat ruhsatı ve kat irtifakı durumu kontrol edilmelidir.
- Vekâletname ile yürütülen süreçlerde vekâletnamenin kapsamı vatandaşlık işlemlerini de içermelidir.
Taşınmaz yoluyla vatandaşlık, yüksek tutarlı bir yatırım içerdiğinden, taşınmaz seçimi ile vatandaşlık başvurusunun birlikte planlanması hem zaman hem de maliyet bakımından önemli avantaj sağlar.