Bir kişi vefat ettiğinde, mirasçılarının banka hesaplarındaki paraları çekebilmesi, tapuda intikal işlemlerini yapabilmesi veya miras bırakanın haklarını takip edebilmesi için öncelikle mirasçılık sıfatını belgelemesi gerekir. Bu belge mirasçılık belgesi veya halk arasındaki adıyla veraset ilamıdır.
Mirasçılık belgesi neyi gösterir?
Mirasçılık belgesi, miras bırakanın:
- Yasal ve atanmış mirasçılarının kimler olduğunu,
- Her bir mirasçının miras payını
gösterir. Belge, aksi ispat edilinceye kadar geçerli kabul edilir. Yani mirasçılık belgesinin içeriğine itiraz eden kişi, belgenin hatalı olduğunu ispat etmekle yükümlüdür.
Nereden alınır?
Mirasçılık belgesi iki yerden alınabilir:
Noter
Mirasçılardan herhangi biri, Türkiye’deki herhangi bir noterden mirasçılık belgesi talep edebilir. Noter, nüfus kayıtları üzerinden mirasçıları tespit ederek belgeyi kısa sürede düzenler. Noterden alınacak belge, genellikle aynı gün içinde teslim edilir.
Ancak bazı durumlarda noterden belge alınamaz. Örneğin:
- Mirasçılar arasında yabancı uyruklu kişiler varsa ve nüfus kayıtları yeterli değilse,
- Nüfus kayıtlarında tutarsızlık veya eksiklik bulunuyorsa,
- Miras bırakanın vasiyetnamesi varsa ve atanmış mirasçıların payları belirlenmesi gerekiyorsa,
- Miras bırakan yabancı uyrukluysa.
Sulh hukuk mahkemesi
Noterden alınamayan durumlarda veya talep edilmesi hâlinde mirasçılık belgesi sulh hukuk mahkemesinden alınır. Mahkeme, nüfus kayıtlarını ve gerekirse tanık beyanlarını değerlendirerek belge düzenler. Mahkeme yoluyla belge alınması, noterden alınmasına göre daha uzun sürer.
Kimler talep edebilir?
Mirasçılık belgesini, mirasçılardan herhangi biri tek başına talep edebilir. Diğer mirasçıların onayı gerekmez. Ayrıca miras bırakanın veya mirasçının alacaklıları da, alacaklarını tahsil edebilmek için mirasçılık belgesi talep edebilir; bu durumda mahkeme yoluna başvurulur.
Gerekli belgeler
- Talepte bulunan mirasçının kimlik belgesi,
- Miras bırakanın ölüm kaydı (nüfus kaydından görülebilir),
- Yabancı uyruklu mirasçılar için pasaport ve nüfus kayıtları ile bunların tercümeleri,
- Vasiyetname varsa açılmış vasiyetname ve tebligat evrakı.
Mirasçılık belgesinin iptali
Mirasçılık belgesinde mirasçılar veya paylar hatalı gösterilmişse, belgeye itiraz eden kişi mirasçılık belgesinin iptali davası açabilir. Bu dava herhangi bir süreye bağlı değildir. Örneğin nüfus kayıtlarında görünmeyen bir mirasçı (tanınmış ancak kayda geçmemiş evlilik dışı çocuk gibi) bulunuyorsa veya belgede bir mirasçı yanlışlıkla yer almışsa iptal davası gündeme gelir.
Mirasçılık belgesi ile yapılabilecek işlemler
- Bankalardaki mevduatın çekilmesi (veraset ve intikal vergisi ilişiksizlik belgesi ile birlikte),
- Tapuda intikal işlemleri,
- Araç devri ve trafik kayıtlarındaki işlemler,
- Sosyal güvenlik kurumu nezdindeki hakların takibi,
- Miras bırakanın taraf olduğu davalara mirasçıların katılması,
- Miras bırakanın alacaklarının takibi.
Mirasçılık belgesi ve mirasın reddi
Mirasçılık belgesi almak, tek başına mirası kabul anlamına gelmez. Ancak belgeyi aldıktan sonra terekeye ait mallar üzerinde tasarrufta bulunmak, mirası reddetme hakkının kaybına yol açabilir. Terekenin borçlu olduğundan şüphe ediliyorsa, mirasın reddi seçeneği üç aylık süre içinde değerlendirilmelidir.
Mirasçılık belgesi, miras sürecinin başlangıç noktasıdır. Belgenin doğru düzenlenmesi, ileride paylaşım ve tapu işlemlerinde karşılaşılabilecek uyuşmazlıkların önüne geçer.