Kazaya karışan bir araç ne kadar iyi onarılırsa onarılsın, ikinci el piyasasında hasar kaydı bulunan bir araç olarak alıcıların gözünde değer kaybeder. Kusursuz veya az kusurlu olarak kazaya karışan araç sahibi, aracın onarım masraflarının yanında bu değer kaybını da talep edebilir.
Değer kaybı nedir?
Araç değer kaybı; kazaya karışan aracın, kaza öncesindeki ikinci el piyasa değeri ile onarıldıktan sonraki ikinci el piyasa değeri arasındaki farktır. Bu zarar, onarım masraflarından bağımsız bir zarar kalemidir; aracın tamamen onarılmış olması değer kaybı talebini ortadan kaldırmaz.
Kimler talep edebilir?
Değer kaybını, kazada kusuru olmayan veya kusuru karşı taraftan az olan araç sahibi talep edebilir. Talep, karşı tarafın kusuru oranında karşılanır. Örneğin %25 kusurlu olan araç sahibi, belirlenen değer kaybının %75’ini talep edebilir.
Kimden talep edilir?
- Kusurlu aracın Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası şirketinden, poliçedeki araç başına maddi teminat limiti dahilinde,
- Teminatı aşan kısım için kusurlu sürücü ve aracın işleteninden.
Değer kaybı, kural olarak kişinin kendi kasko sigortasından talep edilemez; çünkü kasko poliçeleri genellikle değer kaybını teminat dışında tutar.
Değer kaybı nasıl hesaplanır?
Zorunlu trafik sigortası genel şartlarında değer kaybına ilişkin bir hesaplama formülü ve bazı sınırlamalar bulunmaktadır. Ancak Anayasa Mahkemesi kararı sonrasında yerleşen Yargıtay uygulamasında, değer kaybı genel şartlardaki formüle göre değil, aracın kaza tarihindeki ikinci el piyasa rayiç değerleri esas alınarak bilirkişi tarafından hesaplanır. Genel şartlardaki formül ve sınırlamalar mahkemeleri bağlamaz.
Hesaplamada dikkate alınan başlıca kriterler:
- Aracın markası, modeli, yaşı ve kilometresi,
- Hasarın büyüklüğü ve yeri (şasi, kaporta, motor),
- Değişen ve onarılan parçalar,
- Aracın daha önceki hasar kayıtları,
- Aracın kaza öncesindeki genel durumu.
Aynı parçada daha önce hasar bulunan araçlarda veya yalnızca bazı parçaların (örneğin cam, lastik, far) değiştiği durumlarda değer kaybı oluşmayabilir veya düşük olabilir.
Başvuru süreci
- Belgelerin toplanması: Kaza tespit tutanağı, ekspertiz raporu, onarım faturası, fotoğraflar, ruhsat ve ehliyet fotokopileri, kusur durumunu gösteren belgeler.
- Sigorta şirketine başvuru: Karşı tarafın trafik sigortası şirketine yazılı başvuru yapılır. Bu başvuru, dava veya tahkim yoluna gitmeden önce zorunludur.
- 15 günlük süre: Sigorta şirketi başvurudan itibaren 15 gün içinde talebi karşılamaz veya eksik öderse, sonraki aşamaya geçilir.
- Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava: Talep, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru veya mahkemede dava yoluyla takip edilir.
Zamanaşımı
Trafik kazasından doğan maddi zarar talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Değer kaybı talepleri için de bu süreler geçerlidir.
Pert araçlarda değer kaybı
Aracın pert (tam hasar) sayıldığı durumlarda değer kaybı talep edilmez. Bu durumda aracın kaza tarihindeki rayiç değeri ile sovtaj (hurda) değeri arasındaki fark talep edilir.
Ek talepler
Değer kaybının yanında, aracın tamirde kaldığı süre için araç mahrumiyeti (ikame araç) bedeli ve ticari araçlarda kazanç kaybı da talep edilebilir. Kaza sonrasında talep edilebilecek tüm tazminat kalemleri için trafik kazası tazminatları yazımıza bakabilirsiniz.
Araç değer kaybı, kaza sonrası en sık unutulan tazminat kalemidir. Onarım tamamlandıktan sonra da iki yıllık süre içinde talep edilebileceğinden, belgelerin saklanması önemlidir.