Sigorta poliçesi, bir riskin gerçekleşmesi hâlinde ortaya çıkacak zararın karşılanacağı güvencesiyle yapılır. Ancak uygulamada sigorta şirketleri, hasar taleplerini çeşitli gerekçelerle kısmen veya tamamen reddedebilir. Ret kararı her zaman hukuka uygun değildir; doğru incelendiğinde birçok ret gerekçesinin aşılabildiği görülür.
Sık karşılaşılan ret gerekçeleri
- Teminat dışı hâl: Gerçekleşen zararın poliçe kapsamında olmadığı iddiası.
- İstisna kloz: Poliçede yer alan istisna hükümlerine dayanılması (örneğin deprem teminatı olmayan konut poliçesi).
- Beyan yükümlülüğünün ihlali: Sigortalının sözleşme yapılırken riskle ilgili önemli bir hususu bildirmediği veya yanlış bildirdiği iddiası.
- Rizikoya ilişkin ihbarın geç yapılması.
- Alkollü veya ehliyetsiz araç kullanımı (kasko poliçelerinde).
- Prim ödenmemesi.
- Kasıt veya hile iddiası.
- Hasarın miktarı konusunda uyuşmazlık: Ekspertiz raporunda belirlenen tutarın gerçek zararı karşılamaması.
Ret gerekçesinin incelenmesi
İlk adım, ret yazısının ve poliçenin tamamının (özel şartlar ve genel şartlar dahil) incelenmesidir. Bu incelemede şu sorular yanıtlanmalıdır:
- Ret gerekçesi poliçenin hangi hükmüne dayanıyor?
- Bu hüküm sözleşme sırasında sigortalıya açıkça bildirildi mi?
- Gerçekleşen olay ile ileri sürülen sebep arasında illiyet bağı var mı?
- Ekspertiz raporu tarafsız ve gerçekçi mi?
Örneğin Yargıtay uygulamasında kasko poliçelerinde alkollü araç kullanımı, tek başına ret sebebi sayılmaz; sigorta şirketinin, kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana geldiğini ispat etmesi gerekir. Benzer şekilde beyan yükümlülüğünün ihlali iddiasında, bildirilmeyen hususun sigortacının sözleşme yapma kararını gerçekten etkileyip etkilemeyeceği değerlendirilir.
Zorunlu trafik sigortası ile kasko farkı
Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası, üçüncü kişilere verilen zararları karşılar. Bu sigortada sigortacı, sigortalısının kusuru, alkollü olması veya ehliyetsizliği gibi sebepleri zarar gören üçüncü kişiye karşı ileri süremez; tazminatı öder ve daha sonra sigortalısına rücu eder.
Kasko ise sigortalının kendi aracındaki zararı karşılar ve poliçedeki teminat ile istisnalar çerçevesinde değerlendirilir.
Başvuru yolları
1. Sigorta şirketine yazılı itiraz
Ret kararına karşı öncelikle sigorta şirketine yazılı ve gerekçeli itiraz yapılmalıdır. İtirazda poliçe hükümleri, ekspertiz raporuna karşı görüşler ve destekleyici belgeler sunulmalıdır.
2. Sigorta Tahkim Komisyonu
Sigorta şirketinin itirazı reddetmesi veya süresinde cevap vermemesi hâlinde, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir. Tahkim, mahkemeye göre genellikle daha hızlı sonuç veren ve sigorta alanında uzman hakemlerin görev aldığı bir yoldur. Ayrıntılar için Sigorta Tahkim Komisyonu yazımıza bakabilirsiniz.
3. Dava yolu
Tahkim yerine mahkemede dava açılması da mümkündür. Sigortalı bir tüketici ise tüketici mahkemesi, ticari bir sigorta söz konusu ise asliye ticaret mahkemesi görevli olabilir. Uyuşmazlığın niteliğine göre dava öncesi arabuluculuk şartı değerlendirilmelidir.
4. Şikâyet
Sigorta şirketinin uygulamaları hakkında Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) nezdinde şikâyette bulunulabilir. Ancak bu başvuru, tazminatın tahsiline yönelik bir yargısal yol değildir.
Zamanaşımı
Türk Ticaret Kanunu’na göre sigorta sözleşmesinden doğan tüm talepler, tazminat veya bedelin muaccel olduğu tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl içinde zamanaşımına uğrar. Trafik kazalarında üçüncü kişilerin talepleri için ise Karayolları Trafik Kanunu’ndaki zamanaşımı süreleri uygulanır.
Pratik öneriler
- Hasar meydana geldiğinde derhâl sigorta şirketine ihbarda bulunun ve ihbarı belgeleyin.
- Hasarı fotoğraf ve video ile kayıt altına alın; mümkünse tutanak düzenletin.
- Ekspertiz yapılmadan hasarlı malı onarmayın veya elden çıkarmayın.
- Sigorta şirketiyle yazışmalarınızı yazılı olarak yapın.
- İbraname imzalamadan önce, ödenen tutarın gerçek zararı karşılayıp karşılamadığını değerlendirin.
Sigorta uyuşmazlıklarında poliçe hükümlerinin doğru yorumlanması ve ret gerekçesinin hukuki geçerliliğinin incelenmesi, çoğu zaman sonucu doğrudan belirler.