Türk vatandaşı ile evlenmek, yabancıya kendiliğinden Türk vatandaşlığı kazandırmaz. Ancak 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, Türk vatandaşıyla belirli bir süre evli kalan yabancılara vatandaşlık başvurusu yapma imkânı tanır. Bu yol, genel yoldan vatandaşlığa göre daha kısa süreli ve özel şartlara bağlıdır.
Başvuru şartları
Türk vatandaşıyla evli yabancının başvurusu için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- En az üç yıldan beri evli olmak ve evliliğin devam ediyor olması,
- Aile birliği içinde yaşamak,
- Evlilik birliğiyle bağdaşmayan bir faaliyette bulunmamak,
- Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak.
Üç yıllık süre, evliliğin resmî olarak kurulduğu tarihten itibaren hesaplanır. Yurt dışında kıyılan nikâhların Türkiye’deki nüfus kayıtlarına tescil edilmiş olması gerekir.
Aile birliği araştırması
Başvuru sonrasında yetkili makamlar, eşlerin gerçekten birlikte yaşayıp yaşamadığını araştırır. Bu kapsamda:
- Eşlerin ortak adresi ve yerleşim yeri kayıtları,
- Kolluk birimleri tarafından yapılan adres ve çevre araştırması,
- Eşlerle yapılan görüşmeler ve gerektiğinde mülakat
değerlendirilir. Evliliğin yalnızca vatandaşlık kazanmak amacıyla yapıldığı (muvazaalı evlilik) tespit edilirse başvuru reddedilir. Vatandaşlık kazanıldıktan sonra muvazaa anlaşılırsa, vatandaşlık iptal edilebilir.
Başvuru nereye yapılır?
Türkiye’de yaşayan yabancılar başvurularını ikamet ettikleri yerin valiliğine (il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğü), yurt dışında yaşayanlar ise Türk dış temsilciliklerine yapar. Başvuru dosyasında genel olarak şu belgeler bulunur:
- Başvuru formu,
- Pasaport veya kimlik belgesi,
- Evlilik belgesi ve nüfus kayıt örneği,
- Doğum belgesi ve medeni hâl belgeleri,
- Vatandaşı olduğu ülkeden alınan sabıka kaydı,
- Başvuru harcının ödendiğini gösteren belge.
Yabancı belgelerin apostil şerhli veya konsolosluk onaylı olması ve yeminli tercüme ile noter onaylı Türkçe tercümelerinin sunulması gerekir.
Başvurudan sonra evliliğin sona ermesi
Kanun, başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölümü hâlinde aile birliği içinde yaşama şartının aranmayacağını öngörür. Ancak başvurudan sonra boşanma gerçekleşirse, başvuru sahibi üç yıllık evlilik ve aile birliği şartlarını kaybedeceğinden başvurunun olumlu sonuçlanması mümkün olmaz. Bu durumda yabancının diğer vatandaşlık yollarını değerlendirmesi gerekir.
Çocukların durumu
Başvuru sahibinin önceki evliliğinden olan ergin olmayan çocukları, ana veya babanın vatandaşlık kazanması ile birlikte ayrıca değerlendirilir. Türk vatandaşı eşle olan ortak çocuklar ise doğumla Türk vatandaşıdır.
Değerlendirme süresi
Evlilik yoluyla vatandaşlık başvuruları; güvenlik araştırması, aile birliği tahkikatı ve İçişleri Bakanlığının değerlendirmesi nedeniyle uzun sürebilir. Bu süre zarfında yabancının ikamet izninin geçerli olması ve aile ikamet izninin süresinde uzatılması gerekir.
Ret kararlarına karşı
Başvurunun reddi hâlinde, karara karşı idari yargı yolu açıktır. Özellikle aile birliğinin bulunmadığı yönündeki tespitlere karşı, eşlerin birlikte yaşadığını gösteren belgelerle (kira sözleşmesi, faturalar, ortak banka hesabı, fotoğraflar, tanık beyanları) dava açılabilir.
Evlilik yoluyla vatandaşlık, şartların sade görünmesine rağmen ayrıntılı bir araştırma süreci içerir. Başvurudan önce belgelerin eksiksiz hazırlanması ve aile birliğini gösteren kayıtların düzenli tutulması önemlidir.