Adınıza bir ödeme emri veya icra emri tebliğ edildiyse, süreler işlemeye başlamış demektir. İcra hukukunda süreler oldukça kısadır ve süresi içinde itiraz edilmemesi, borç olmasa bile takibin kesinleşmesine ve haciz aşamasına geçilmesine yol açabilir. Bu yazıda en sık karşılaşılan takip türlerinde itiraz yollarını ele alıyoruz.
Takip türünü belirleyin
İtiraz yolu, başlatılan takibin türüne göre değişir. Tebliğ edilen evrakın başlığına bakılarak takip türü belirlenebilir:
- Genel haciz yoluyla ilamsız takip (Örnek 7 ödeme emri),
- Kambiyo senetlerine dayalı takip (çek, bono, poliçe – Örnek 10 ödeme emri),
- İlamlı takip (mahkeme kararına dayanan – icra emri),
- Kira alacağı ve tahliye takibi (Örnek 13 ödeme emri),
- Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip.
Genel haciz yoluyla ilamsız takip
Bir mahkeme kararına dayanmayan alacaklar için başlatılan en yaygın takip türüdür.
- İtiraz süresi: Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün.
- Nereye: Takibi yapan icra dairesine. İtiraz sözlü veya yazılı olarak yapılabilir; UYAP üzerinden de itiraz edilebilir.
- İtirazın içeriği: Borcun tamamına veya bir kısmına itiraz edilebilir. İtiraz sebebinin gösterilmesi zorunlu değildir; ancak imzaya itiraz edilecekse, bunun ayrıca ve açıkça belirtilmesi gerekir. Aksi hâlde senetteki imza kabul edilmiş sayılır.
- Etkisi: Süresinde yapılan itiraz, takibi kendiliğinden durdurur.
İtiraz üzerine alacaklı, takibe devam edebilmek için itirazın iptali veya itirazın kaldırılması yoluna başvurmak zorundadır.
Kambiyo senetlerine dayalı takip
Çek, bono veya poliçeye dayanan takiplerde süreler daha kısadır ve itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz.
- Borca veya imzaya itiraz süresi: Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün.
- Nereye: İcra mahkemesine.
- Ödeme süresi: 10 gün.
- Etkisi: İtiraz takibi kendiliğinden durdurmaz. İcra mahkemesi, itirazı ciddi bulursa takibin geri bırakılmasına karar verebilir. Takibin durdurulması için ayrıca talepte bulunulmalıdır.
- Senedin kambiyo senedi vasfı: Senette zorunlu unsurların bulunmaması gibi sebeplerle senedin kambiyo senedi niteliği taşımadığı şikâyet yoluyla, tebliğden itibaren 5 gün içinde ileri sürülebilir.
İmzaya itiraz hâlinde imzanın borçluya ait olduğu anlaşılırsa, borçlu aleyhine para cezası ve tazminata hükmedilebilir. Bu nedenle imza inkârı yalnızca gerçekten imzanın borçluya ait olmadığı durumlarda yapılmalıdır.
İlamlı takip
Mahkeme kararına dayanan takiplerde borçluya icra emri gönderilir.
- Borçlu, icra emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine başvurarak; borcun itfa edildiğini (ödendiğini), imhal edildiğini (alacaklı tarafından süre verildiğini) veya zamanaşımına uğradığını ileri sürebilir.
- Bu itirazlar kural olarak noterlikçe düzenlenmiş veya onaylanmış bir belgeyle ya da resmî belgeyle ispat edilmelidir.
- Kararın icrasının geri bırakılması için ayrıca istinaf veya temyiz aşamasında teminat gösterilerek talepte bulunulabilir.
Şikâyet
İcra dairesinin işlemlerinin kanuna veya olaya uygun olmaması hâlinde, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulabilir. Örneğin:
- Tebligatın usulsüz yapılması,
- Haczedilemeyen malların haczedilmesi,
- Takip talebinde eksiklik bulunması,
- Faiz veya masrafların hatalı hesaplanması.
Kamu düzenine ilişkin bazı şikâyet sebepleri (örneğin yok hükmündeki işlemler) ise süreye bağlı değildir.
Gecikmiş itiraz
Borçlu, ödeme emrine elinde olmayan sebeplerle (ağır hastalık, doğal afet gibi) süresinde itiraz edemediyse, engelin kalktığı tarihten itibaren 3 gün içinde ve takip kesinleşmiş olsa bile paranın alacaklıya ödenmesine kadar icra mahkemesine gecikmiş itiraz talebinde bulunabilir.
Menfi tespit davası
İtiraz süresini kaçıran borçlu, borçlu olmadığını menfi tespit davası ile ispat edebilir. Ödeme yapılmışsa, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde istirdat davası açılabilir.
Pratik öneriler
- Ödeme emrinin tebliğ tarihini not edin; süreler bu tarihten başlar.
- e-Devlet ve UYAP üzerinden hakkınızdaki takipleri düzenli kontrol edin.
- Tebligatın usulsüz olduğunu düşünüyorsanız, usulsüz tebligat şikâyeti ile öğrenme tarihini esas aldırabilirsiniz.
- Ticari ilişkilerde itirazın ardından açılacak davalarda arabuluculuk şartını göz önünde bulundurun.
İcra takiplerinde itiraz süreleri kısa ve kesindir. Takip türünün doğru belirlenmesi ve itirazın doğru merciye yapılması, hak kaybını önlemenin anahtarıdır.