Sınır dışı etme, yabancının Türkiye’den çıkarılmasını ve çoğu zaman belirli bir süre ülkeye girişinin yasaklanmasını sonuçlayan ağır bir idari tedbirdir. Karar valilik tarafından verilir ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) hükümlerine tabidir. Bu karara karşı başvuru süresi oldukça kısadır.
Sınır dışı etme sebepleri
Kanunda sayılan başlıca sınır dışı etme sebepleri şunlardır:
- Terör örgütü üyeliği veya desteği, suç örgütü yöneticiliği gibi ağır hâller,
- Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı bakımından tehdit oluşturmak,
- Vize veya vize muafiyeti süresini bildirim yapmaksızın belirli süreden fazla aşmak,
- İkamet izni iptal edilen veya süresi dolduktan sonra makul gerekçesi olmaksızın Türkiye’de kalmaya devam etmek,
- Çalışma izni olmaksızın çalışmak,
- Sahte belge kullanmak veya giriş-çıkış kurallarına aykırı davranmak,
- Uluslararası koruma başvurusu reddedilenler bakımından kanunda öngörülen hâller.
Kimler sınır dışı edilemez?
Kanun, sınır dışı etme kararı alınmayacak kişileri de belirlemiştir. Örneğin:
- Sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı veya onur kırıcı ceza ya da muameleye maruz kalacağı hususunda ciddi emare bulunanlar,
- Ciddi sağlık sorunu, yaşı veya hamileliği nedeniyle seyahat etmesinde risk bulunanlar (bu durum sürdüğü müddetçe),
- Hayatı tehdit eden hastalığı nedeniyle tedavisi devam edenler ve gönderileceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar,
- İnsan ticareti mağdurlarına yönelik destek sürecinden yararlananlar.
Karara karşı dava: 7 gün
Sınır dışı etme kararı, gerekçesiyle birlikte yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Yabancı, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesine başvurabilir.
- Mahkeme başvuruyu kanunda öngörülen kısa süre içinde sonuçlandırır ve verdiği karar kesindir.
- Kural olarak, dava süresi içinde ve dava açılması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez. Ancak kanunda sayılan bazı ağır sebeplerle (örneğin terör veya kamu güvenliği gerekçeleri) verilen kararlarda dava açılması, sınır dışı etmeyi kendiliğinden durdurmaz.
- Yabancının rızası hâlinde, dava sonuçlanmadan da sınır dışı işlemi yapılabilir.
Süre son derece kısa olduğundan, kararın tebliğ edildiği anda hukuki destek alınması hayati önemdedir.
İdari gözetim
Hakkında sınır dışı etme kararı verilen yabancılardan kaçma veya kaybolma riski bulunanlar, kamu düzenini veya güvenliğini ihlal edenler gibi kanunda sayılan kişiler hakkında idari gözetim kararı alınabilir. Bu kişiler geri gönderme merkezlerinde tutulur.
- İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.
- İdari gözetimin devamının gerekip gerekmediği her ay düzenli olarak değerlendirilir.
- İdari gözetim süresi kanunda belirlenen üst sınırı aşamaz.
İdari gözetime alternatif yükümlülükler
İdare, idari gözetim yerine yabancının belirli bir adreste ikamet etmesi, belirli aralıklarla bildirimde bulunması, elektronik izleme veya teminat verilmesi gibi idari gözetime alternatif yükümlülükler de uygulayabilir.
Giriş yasağı
Sınır dışı edilen yabancılar hakkında genellikle Türkiye’ye giriş yasağı kararı da verilir. Giriş yasağının süresi kanunla sınırlıdır; ancak kamu düzeni veya güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması hâlinde uzatılabilir. Giriş yasağı kararlarına karşı da idari yargı yolu açıktır. Ayrıca belirli koşullarda giriş yasağı kaldırılabilir veya yabancının vize ile girişine izin verilebilir.
Pratik öneriler
- Tebliğ edilen belgeleri imzalarken içeriğini anlamadığınız hâlde imza atmayın; tercüman talep etme hakkınız vardır.
- Kararın bir örneğini mutlaka alın ve tebliğ tarihini not edin.
- Türkiye’deki aile bağlarınızı, ikamet ve çalışma geçmişinizi gösteren belgeleri hazır bulundurun.
- Uluslararası koruma ihtiyacınız varsa bunu açıkça beyan edin.
Sınır dışı etme kararları, 7 günlük dava süresi nedeniyle hızlı hareket edilmesi gereken dosyalardır. Doğru zamanda açılan dava, kararın uygulanmasını durdurabilir ve yabancının Türkiye’deki hukuki durumunu koruyabilir.